Pelvik taban disfonksiyonu (PTD), pelvik taban kaslarının yeterince kasılamaması, gevşeyememesi ve/veya dışa itme hareketini etkin biçimde gerçekleştirememesi sonucunda ortaya çıkan bağırsak, mesane ve cinsel işlev bozuklukları ile kronik pelvik ağrı sendromlarını kapsayan bir üst tanımdır. Bu duruma ağrı eşlik edebileceği gibi etmeyebilir de.
Pelvik Taban Disfonksiyonu Neden Olur?
Pelvik taban disfonksiyonu pek çok farklı nedenden kaynaklanabilir:
- Doğrudan travma: Bisiklet veya attan düşme gibi ani darbeler
- Kümülatif travma: Uzun süre oturma gibi tekrarlayan stresler
- Doğum: Normal veya sezaryen doğum
- Cinsel istismar veya fiziksel/duygusal travma
- Ürojinekolojik ameliyatlar
- Yanlış vücut mekaniği
- Stres, bakteri ve/veya inflamasyon: Bu etkenler pelvik taban kaslarının koruyucu bir tepki olarak gerilmesine neden olabilir. Bazen kaslar bu koruyucu/aşırı aktif durumda kalmaya devam eder ve ağrı ortaya çıkabilir. Örneğin başlangıçta bakteriyel bir enfeksiyon tanısı alan bir kişi, zamanla pelvik taban disfonksiyonu geliştirebilir.
Pelvik Taban Disfonksiyonu Belirtileri Nelerdir?
Ağrıyla İlişkili Belirtiler
- Pelvik ve/veya alt karın ağrısı (genellikle adet dışı dönemde adet kramplarına benzer şekilde tanımlanır)
- İlişki sırasında veya sonrasında ya da orgazmla birlikte ağrı (Disparoni)
- Genital, kasık veya perine bölgesinde ağrı
- Bağırsak hareketi sırasında veya sonrasında ağrı ya da rahatlama
- İdrar yaparken veya sonrasında ağrı (Dizüri)
- Mesane ağrısı (İnterstisyel Sistit veya Ağrılı Mesane Sendromu)
- Stres, aktivite, oturma ve cinsel ilişkiyle artabilen, aralıklı veya sürekli ağrı
Ağrısız Belirtiler
- Azalmış idrar akışı ve/veya idrar yapmada güçlük
- Aşağıya doğru düşme veya baskı hissi, genellikle günün sonunda kötüleşir (Pelvik Prolaps)
- Testler negatif çıkmasına rağmen idrar yolu enfeksiyonu benzeri belirtiler
- Ani sıkışma veya sık idrara çıkma (Aşırı Aktif Mesane)
- Bağırsak veya mesanenin tam boşalmadığı hissi
- İdrar kaçırma (stres tipi, sıkışma tipi, karma, taşma, ilişki sırasında, fekal)
Bu belirtiler; aşırı aktif, yetersiz aktif veya her ikisinin kombinasyonu olan pelvik taban kasları nedeniyle ortaya çıkabilir.
Aşırı Aktif Pelvik Taban Kasları
Aşırı aktif pelvik taban kasları hipertonik, spastik ve kısalmış kabul edilir. Bu kaslar gevşeme ve koordinasyon güçlüğü yaşar. Genellikle bir stres faktörü veya doğrudan ya da kümülatif travmayla başlar ya da kötüleşir. Bu grupta genellikle ağrı bulunur ve genel kural şudur: ağrı varsa Kegel egzersizleri kontraendikedir.
Tedavi için fizyoterapistinize başvurmanız önemlidir. Tedavi; manuel terapi, biyofeedback, bağırsak ve/veya mesane yeniden eğitimi ile pelvik taban kaslarının aşırı aktivitesini ve tonusunu azaltmaya yönelik diyet ve yaşam tarzı değişikliklerini içerebilir.
Yetersiz Aktif Pelvik Taban Kasları
Yetersiz aktif pelvik taban kasları hipotonik, zayıf ve uzamış kabul edilir. Gerektiğinde yeterince kasılamazlar. Bu durum en sık gebelik ve/veya doğum (normal veya sezaryen) sonrasında uzun süreli gerilme, ıkınma ve yaşlanmayla birlikte görülür. Bu grupta genellikle ağrı bulunmaz ancak bu her zaman böyle değildir. Genel olarak bu grup Kegel egzersizlerinden fayda görür.
Tedavi; terapötik egzersizler, biyofeedback, bağırsak ve/veya mesane yeniden eğitimi, elektrik stimülasyonu ile pelvik taban kas aktivitesini ve tonusunu artırmaya yönelik diyet ve yaşam tarzı değişikliklerini içerebilir.
Kombinasyon Tipi
Kısa ve gergin pelvik taban kasları altta yatan zayıflığı maskeleyebilir. Ağrı eşlik edebilir ya da etmeyebilir. Bu durumda fizyoterapist genellikle Kegel egzersizlerini içeren güçlendirme programına başlamadan önce pelvik taban kas tonusunu düşürmeye odaklanır. Pelvik taban fizyoterapisti kaslarınızın tonusunu değerlendirerek en etkili tedavi yöntemini belirleyecektir.
